
PSA nədir? Prostat analizi nə vaxt və kimlərə lazımdır
PSA (prostat spesifik antigen) prostat vəzisinin hüceyrələrinin hazırladığı zülaldır. Əsasən toxum mayesinə ifraz olunur və spermanın durulmasına kömək edir. Qanda az miqdarda olur. Prostatda dəyişiklik olduqda qanda PSA səviyyəsi arta bilər.
PSA nə zaman yüksəlir?
PSA-nın yüksəlməsi mütləq xərçəng demək deyil. Səbəblər:
- prostatın xoşxassəli böyüməsi (adenoma);
- prostatit (prostatın iltihabı), sidik yolu infeksiyası;
- prostat xərçəngi;
- yaxın vaxtda boşalma, velosiped sürmə, rektal müayinə, sidik kateteri, prostat biopsiyası və ya sidik yollarında əməliyyat.
Ona görə analizdən əvvəl 48 saat cinsi əlaqədən və velosiped sürməkdən çəkinmək məsləhətdir.
Analiz necə verilir?
Venadan qan götürülür, ac qarına vermək mütləq deyil. Bəzi hallarda ümumi PSA ilə yanaşı sərbəst PSA da ölçülür və onların nisbəti qiymətləndirilir.
Normal göstərici nədir?
PSA üçün hamıya aid bir "norma" yoxdur. Göstərici yaşa, prostatın ölçüsünə və digər amillərə görə qiymətləndirilir. Yüksək PSA aşkar olunduqda analiz adətən bir neçə həftə sonra təkrarlanır. Lazım olduqda prostatın MRT müayinəsi aparılır, biopsiya qərarı bundan sonra verilir.
Kimlər PSA testi etdirməlidir?
Avropa Urologiya Assosiasiyasının (EAU) tövsiyələrinə görə:
- 50 yaşdan yuxarı kişilərə PSA testinin faydası və riskləri izah olunmalı, test həkimlə birlikdə qərar verilərək aparılmalıdır;
- ailəsində prostat xərçəngi olan kişilərə 45 yaşdan;
- BRCA2 gen mutasiyası daşıyıcılarına 40 yaşdan.
Testin nə qədər tez-tez təkrarlanacağı ilk PSA nəticəsindən asılıdır: göstərici aşağıdırsa, illik test lazım olmaya bilər.
PSA testinin məhdudiyyətləri
- Bəzi prostat xərçəngləri PSA yüksəlmədən də ola bilər.
- Yüksək PSA olan kişilərin bir çoxunda xərçəng tapılmır.
- Test həm də heç vaxt problem yaratmayacaq yavaş inkişaf edən xərçənglərin aşkarlanmasına səbəb ola bilər.
Ona görə nəticəni həmişə uroloqla birlikdə qiymətləndirin.
Prostat xərçəngi erkən mərhələdə çox vaxt əlamət vermir. Sidiyə çətin getmə, gecə tez-tez sidiyə durma kimi şikayətlər isə əksər hallarda prostatın xoşxassəli böyüməsi ilə bağlıdır.
Ətraflı: Prostat vəzinin adenoması · Prostatit
Müəllif: Dr. Seymur Mehtiyev, uroloq-androloq · Son yenilənmə: 16.11.2026
Mənbələr
Bu məlumat həkim müayinəsini əvəz etmir.
Qəbula yazılmaq: +994 50 555 20 30 (WhatsApp) · Funda Hospital, Bakı





