Close

(+994 50) 555-20-30

info%drseymur#az

  • 16 noyabr
    2026
  • 23:40
  • 6
  • 0
    0
Dünən, 23:40
6
0

Spermoqram nəticələri: normalar (EAU 2025) və necə oxumalı

Dr. Seymur Mehtiyev, uroloq-androloq
Dr. Seymur Mehtiyev — uroloq-androloq, Funda Hospital (Bakı)
Son yenilənmə: 16.11.2026

Spermoqram (sperma analizi) kişi sonsuzluğunun araşdırılmasında ilk və ən vacib müayinədir. Nəticə vərəqində çoxlu rəqəm olur və pasiyentlər çox vaxt hansının nə demək olduğunu anlamır. Bu yazıda Avropa Urologiya Assosiasiyasının (EAU) 2025-ci il tövsiyələrində verilən normaları, hər göstəricinin mənasını və nəticə "pis" çıxanda nə etmək lazım olduğunu izah edirəm.

Spermoqram: EAU 2025 cədvəliHəcm≥ 1,4 mlKonsentrasiya≥ 16 mln/mlÜmumi say≥ 39 mlnÜmumi hərəkətlilik≥ 42%Proqressiv hərəkətlilik≥ 30%Canlı spermatozoidlər≥ 54%Normal forma≥ 4%pH> 7,2Leykositlər< 1 mln/mldrseymur.az
Avropa Urologiya Assosiasiyasının (EAU) 2025 tövsiyələrindəki aşağı istinad həddləri. Amerika Urologiya Assosiasiyası (AUA/ASRM, 2024) da eyni dəyərləri qəbul edib.

Normalar haradan götürülür?

Avropa Urologiya Assosiasiyasının (EAU) kişi sonsuzluğu üzrə 2025-ci il yeniləməsində və Amerika Urologiya Assosiasiyasının (AUA/ASRM) 2024-cü il düzəlişində eyni istinad dəyərləri istifadə olunur. Bu dəyərlər Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) 2021-ci il laborator təlimatından götürülüb və 12 ölkədə son 12 ay ərzində təbii yolla uşaq sahibi olmuş təxminən 3500 kişinin nəticələrinə əsaslanır. Cədvəldəki rəqəmlər bu kişilərin aşağı 5%-lik həddidir.

EAU xüsusi olaraq vurğulayır ki, bu həddlər "sonsuz" və "fertil" kişiləri bir-birindən ayıran sərhəd deyil. Sağlam və övlad sahibi olan hər 20 kişidən biri hansısa göstərici üzrə bu həddən aşağı ola bilər. Ona görə nəticə bütövlükdə — bütün göstəricilər, kişinin müayinəsi və qadının reproduktiv vəziyyəti ilə birlikdə — qiymətləndirilir.

Əsas göstəricilər nə deməkdir?

  • Həcm (≥ 1,4 ml). Bir boşalmada ifraz olunan maye. Az həcm natamam nümunə, qısa perhiz müddəti, toxum axarlarının tıxanması və ya retroqrad boşalma ilə bağlı ola bilər.
  • Konsentrasiya (≥ 16 milyon/ml) və ümumi say (≥ 39 milyon). 1 ml-də və bütün nümunədəki spermatozoidlərin sayı. Az olması oliqozoospermiya, heç olmaması azoospermiya adlanır.
  • Hərəkətlilik. Ümumi hərəkətlilik (≥ 42%) və irəliyə doğru hərəkət edənlər — proqressiv hərəkətlilik (≥ 30%). Az olması astenozoospermiya adlanır.
  • Morfologiya — normal forma (≥ 4%). Ciddi meyarlarla qiymətləndirildiyi üçün sağlam kişilərdə də spermatozoidlərin çoxu "qüsurlu" sayılır. 4% həddi buna görə aşağıdır. Az olması teratozoospermiya adlanır.
  • Canlılıq (≥ 54%). Xüsusən hərəkətlilik çox aşağı olduqda hərəkətsiz spermatozoidlərin canlı olub-olmadığını göstərir.
  • pH (> 7,2) və leykositlər (peroksidaza-müsbət, < 1 milyon/ml). Yüksək leykosit iltihab və ya infeksiyaya işarə edə bilər. Aqqlütinasiya və antikor testləri (MAR) immun səbəbləri araşdırmaq üçün istifadə olunur.

Analizə necə hazırlaşmalı?

  • Analizdən əvvəl 2–7 gün cinsi perhiz saxlayın (laboratoriyanın göstərişinə əməl edin).
  • Nümunəni tam toplayın: ilk hissənin itməsi nəticəni ciddi dəyişir.
  • Son həftələrdə yüksək hərarətlə xəstəlik keçirmisinizsə, həkimə deyin — sperma göstəriciləri müvəqqəti pisləşə bilər.
  • Laboratoriyada nümunə toplamaq ən etibarlı yoldur; evdə toplandıqda 1 saat ərzində bədən temperaturunda çatdırılmalıdır.

Analizlərin verilmə qaydası haqqında ətraflı: analizlərin verilmə qaydası.

Nəticə normadan aşağı çıxdı: nə etməli?

Sperma göstəriciləri təbii olaraq dəyişkəndir, ona görə bir analizlə qərar verilmir. Anormal nəticə olduqda analiz adətən bir neçə həftə sonra təkrarlanır. Bundan sonra uroloq-androloq səbəbi araşdırır:

  • fiziki müayinə: xayaların ölçüsü, varikosel, toxum axarlarının vəziyyəti;
  • hormon analizləri (FSH, LH, testosteron, prolaktin) — xüsusən sperma sayı çox aşağıdırsa;
  • skrotal ultrasəs (Doppler);
  • lazım olduqda genetik testlər — azoospermiya və ağır oliqozoospermiyada.

Spermanın keyfiyyətinə təsir edən gündəlik amillər — siqaret, alkoqol, artıq çəki, yüksək temperatur, bəzi dərmanlar və anabolik steroidlər — barədə: spermanın keyfiyyətini aşağı salan səbəblər.

Azoospermiya — spermatozoid tapılmadıqda

Nümunədə heç bir spermatozoid tapılmırsa, analiz mərkəzdənqaçma (sentrifuqa) ilə təkrar yoxlanılır. Səbəb ya spermanın daşınma yolunun tıxanması (obstruktiv), ya da xayada spermanın az hasil olunması (qeyri-obstruktiv) ola bilər. İkinci halda mikrocərrahi üsulla xayadan spermatozoid tapılması (mikro-TESE) bəzi pasiyentlərə övlad sahibi olmaq imkanı verir. Ətraflı: azoospermiya.

Nə vaxt həkimə müraciət etməli?

Qorunmadan 12 ay ərzində hamiləlik baş vermirsə (qadın 35 yaşdan yuxarıdırsa — 6 ay), cütlüyün hər iki tərəfi müayinə olunmalıdır. Kişi sonsuzluğu hallarının təxminən yarısında kişi amili rol oynayır. Ətraflı: kişi sonsuzluğu: müayinə və müalicə.

Tez-tez verilən suallar

Spermoqram üçün neçə gün perhiz saxlamaq lazımdır?

Adətən 2–7 gün cinsi perhiz tövsiyə olunur. Çox qısa və ya çox uzun perhiz nəticəyə təsir edə bilər, ona görə laboratoriyanın göstərişinə əməl edin.

Bir pis spermoqram sonsuzluq deməkdirmi?

Xeyr. Sperma göstəriciləri dəyişkəndir və bir analizlə diaqnoz qoyulmur. Anormal nəticə bir neçə həftə sonra təkrarlanır və səbəbi uroloq-androloq müayinəsi ilə araşdırılır.

Normal forma 4% olmalıdır — bu az deyilmi?

Morfologiya ciddi meyarlarla qiymətləndirildiyi üçün sağlam kişilərdə də spermatozoidlərin əksəriyyəti qüsurlu sayılır. EAU 2025 və AUA/ASRM tövsiyələrinə görə 4% və yuxarısı istinad həddinə uyğundur.

Spermoqram normaldırsa, kişi tərəfdən problem yoxdurmu?

Normal nəticə yaxşı göstəricidir, amma tam zəmanət vermir. Hamiləlik baş vermirsə, cütlüyün hər iki tərəfi birlikdə qiymətləndirilməlidir.

Müayinə üçün yazılın: +994 50 555 20 30 (zəng və WhatsApp) · Funda Hospital, Bakı · Əlaqə

Bu məqalə məlumat xarakterlidir və həkim müayinəsini əvəz etmir. Mənbələr: EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health — Male Infertility; Minhas S. et al. EAU Guidelines: 2025 Update on Male Infertility. Eur Urol 2025;87:601–616; AUA/ASRM Guideline: Diagnosis and Treatment of Infertility in Men (2024 amendment); WHO laboratory manual, 6th ed. (2021).